Ιστορία - Λαογραφία

Οι τσουμάκες

Tο πρωί της Παραμονής των Χριστουγέννων τα παιδιά, πανέτοιμα πλέον, με τις ομάδες τους ξεχύνονταν στα θεοσκότεινα σοκάκια των χωριών, κρατώντας στα χέρια τους χοντρά και μακρυά ξύλα, τις «τσουμάκες».

Τα ξύλα αυτά δεν ήταν μόνο σύμβολο της γιορτής, που συμβολίζουν τα ραβδιά των ποιμένων της Βίβλου, ήταν τα προστατευτικά τους μέσα από τις επιθέσεις των σκυλιών. Μ' αυτές επίσης θα χτυπούσαν τις πόρτες των σπιτιών, για να τους ανοίξουν.

Η Χριστόκλουρα

Ένα άλλο έθιμο είναι αυτό της Χριστόκλουρας, δηλαδή μιας παραλλαγής του «Χριστοκούλουρου» που συναντάμε και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Οι γυναίκες των Σαρακατσάνων στη Θράκη ζύμωναν και να έφτιαχναν τη «Χριστόκλουρα», η οποία είναι κεντημένη.

Τα κεντήματα στη «Χριστόκλουρα» αναπαριστούν πρόβατα, άλογα, τη στάνη, τη στρούγκα και άλλα στοιχεία του παλαιού καθημερινού τους βίου. Τη «Χριστόκλουρα» την τρώνε όλοι μαζί με μέλι, περιμένοντας τη γέννηση του Χριστού. Στο τραπέζι των Θρακιωτών ακόμη και σήμερα, το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, βρίσκονται εννέα διαφορετικά τρόφιμα, που το καθένα συμβολίζει στιγμές της καθημερινότητας.

Ραγκάτσια

Ρουγκάτσια λέγονται οι μεταμφιεσμένοι σε πολλά μέρη του Έβρου που τραγουδούσαν τα κάλαντα. Τα Λάβαρα αποτελούνται από δύο παρέες και το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων ανταμώναν στην παλιά εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, όπου έλεγαν εναλλάξ κάθε ομάδα του Χριστού το τραγούδι. Έτσι γίνονταν το «Άνοιγμα στα Ρουγκάτσια».

Τα χοιροσφάγια

Την παραμονή ή προπαραμονή των Χριστουγέννων, έχουν προηγηθεί τα «χοιροσφάγια», η σφαγή των γουρουνιών, που το παχύ τους κρέας και το λίπος ήταν η κατάλληλη τροφή για τον βαρύ θρακικό χειμώνα. Το παχύ έντερο των γουρουνιών, καθαρίζεται και γεμίζεται με ψιλοκομμένο κρέας, πράσο, ρύζι και μυρωδικά, για να αποτελέσει το καθιερωμένο στα περισσότερα μέρη του Έβρου, έδεσμα την «μπάμπω».

Θρακιώτικη Βασιλόπιτα

Σε αρκετές περιοχές της Θράκης η Βασιλόπιτα φτιάχνεται με χωριάτικα φύλα. Ανάμεσα στα φύλα έβαζαν γέμιση από πλιγούρι, τον παρά (το νόμισμα που ήταν το φλουρί), ένα κλωνάρι για το σπίτι, λίγο σιτάρι για τα χωράφια, τυρί για τα πρόβατα, άχυρο για τις αγελάδες και σταφίδα για το αμπέλι. Σε όποιον πετύχαινε κάποιο από αυτά τα καλά κρυμμένα «δώρα» της Βασιλόπιτας, σήμαινε ότι θα ευημερούσε στον αντίστοιχο τομέα. Στο τραπέζι της παραμονής, που ήταν στρωμένο με εννέα διαφορετικά φαγητά, ξεχώριζε η Βασιλόπιτα. Όποιον πετύχαινε τον παρά τον έλεγαν βασιλεμένο. Έπειτα έριχναν το νόμισμα μέσα σε ένα ποτήρι με κράσι και έπιναν όλοι από λίγο  ευχόμενοι «Και του χρόνου καλύτερα». Έπειτα το έβαζαν στο εικόνισμα, μέχρι την επόμενη χρονιά που θα το χρησιμοποιούσαν ξανά στη Βασιλόπιτα.