Ιστορία - Λαογραφία

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας από πολλούς ιστορικούς χαρακτηρίζεται η σημαντικότερη ναυμαχία της αρχαιότητας, η πιο σκληρή και άνιση αναμέτρηση στον κόλπο του Αργοσαρωνικού, που επηρέασε δραστικά το μέλλον των ελληνικών πόλεων αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης.

Βρισκόμαστε στο 480 π.Χ. Οι Πέρσες, με ισχυρές χερσαίες και θαλάσσιες δυνάμεις, επιχειρούν να επεκτείνουν την αυτοκρατορία τους προς τη Δύση. Πρώτος -και θεωρητικά εύκολος στόχος για εκείνους- οι ελληνικές πόλεις, που την εποχή εκείνη λογίζονται για ξεχωριστά κράτη και καμία σχέση δεν έχουν με τη χώρα που γνωρίζουμε σήμερα. Για πρώτη φορά όμως οι πόλεις αυτές αφήνουν στην άκρη όλα αυτά που τους χωρίζουν και ενώνονται απέναντι στον κοινό εχθρό: τους Πέρσες.

Μετά τη νίκη των Περσών στις Θερμοπύλες, ο στρατός των εχθρών, που θεωρεί ότι είναι ανίκητος, κατεβαίνει προς την Αθήνα. Οι περισσότεροι Αθηναίοι εγκαταλείπουν την πόλη, οι άντρες για να προετοιμαστούν για μια νέα πολεμική αναμέτρηση, τα γυναικόπαιδα και οι γέροι για να βρουν καταφύγιο στα γύρω νησιά. Οι λιγοστοί κάτοικοι που μένουν στην πόλη οχυρώνονται στην Ακρόπολη πίσω από ξύλινα τείχη, γιατί σύμφωνα με τον χρησμό «Μόνο τα ξύλινα τείχη θα σώσουν την Αθήνα». Στην επέλασή τους οι Πέρσες όμως δεν αφήνουν τίποτα όρθιο. Καίνε και λεηλατούν την πόλη και φυσικά θανατώνουν τους ανθρώπους που βρίσκονταν πίσω από τα ξύλινα τείχη.

Μερικά χιλιόμετρα μακριά, κάπου κοντά στον Ισθμό της Κορίνθου, οι Πελοποννήσιοι υψώνουν ένα άλλο ξύλινο τείχος στον Ισθμό, για να εμποδίσουν την είσοδο των Περσών στην Πελοπόννησο. Ένα τείχος που γίνεται αφορμή διενέξεων για τους αρχηγούς των Ελλήνων. Ο Σπαρτιάτης Ευρυβιάδης πιστεύει ότι τα τείχη, σε συνδυασμό με ναυτικές δυνάμεις κατά μήκος των ακτών της Πελοποννήσου, είναι αρκετά για να εμποδίσουν την απόβαση των Περσών στην Πελοπόννησο. Ο Αθηναίος Θεμιστοκλής όμως είχε διαφορετική άποψη. Πιστεύει ότι η σύγκρουση πρέπει να γίνει στον Αργοσαρωνικό κόλπο για να εγκλωβίσουν τον στόλο των Περσών στα ανοιχτά της Σαλαμίνας και να τον συντρίψουν. Χρησιμοποίησε μάλιστα τη δική του ερμηνεία του χρησμού, λέγοντας ότι τα ξύλινα τείχη δεν ήταν άλλα από τα καράβια τους. Τελικά οι Σπαρτιάτες δέχονται να ακολουθήσουν την πρόταση του Θεμιστοκλή και οι τριήρεις των Ελλήνων παρατάσσονται στον Αργοσαρωνικό περιμένοντας τα καράβια των Περσών. Ο μεγάλος στόλος των Περσών, που οι ιστορικοί της εποχής τον χαρακτήριζαν τριπλάσιο των Ελλήνων -νεότερες όμως μελέτες τον υπολογίζουν ως διπλάσιο- μην μπορώντας να παραταχθεί και να αναπτυχθεί ολόκληρος σε σειρά κάνει τρεις σειρές για να χωρέσει στο περιορισμένο άνοιγμα της θάλασσας. Τα χαράματα της 22ας Σεπτεμβρίου οι ευέλικτες ελληνικές τριήρεις, γνωρίζοντας καλά τη θάλασσα, ξεκινούν την επίθεση. Τα περσικά πλοία, αδυνατώντας να αντιμετωπίσουν τα ελληνικά καράβια και με ιδιαίτερη δυσκολία στις κινήσεις τους λόγω χώρου αρχίζουν σιγά σιγά να εμβολίζονται από τους μπρούτζινους κριούς που είχαν στις πλώρες τους τα ελληνικά καράβια. Στην προσπάθειά τους να υποχωρήσουν, τα καράβια των περσών πέφτουν σε αυτά που είναι παραταγμένα στη δεύτερη και στην τρίτη σειρά. Μέχρι το απόγευμα η θάλασσα είχε γεμίσει συντρίμμια πλοίων και νεκρά κορμιά στρατιωτών. Η νίκη των ελληνικών πόλεων είναι γεγονός.

Ο Ξέρξης, που παρακολουθεί την πανωλεθρία του στόλου του από το όρος Αιγάλεω, διαφεύγει στον Ελλήσποντο, αφήνοντας πίσω του τον στρατηγό Μαρδόνιο, χωρίς να γνωρίζει ότι η έκβαση αυτής της ναυμαχίας έχει ήδη κρίνει και την έκβαση του Περσικού Πολέμου.