Τα γεγονότα της 17 Νοέμβρη που οδήγησαν στην πτώση της Δικτατορίας

Αν και τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, που διαδραματίστηκαν στις 17 Νοεμβρίου του 1973, αποτελούν κορυφαία στιγμή του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος, οι προεργασίες είχαν ξεκινήσει πολύ νωρίτερα. Αρχής γενομένης από τον πρώτο κιόλας χρόνο της Δικτατορίας που απαγορεύτηκαν οι φοιτητικές εκλογές και η δημιουργία φοιτητικών οργανώσεων. Η πίεση που δεχόταν η σπουδάζουσα νεολαία με τα χρόνια έγινε ολοένα και πιο έντονη, καθώς το καθεστώς έλεγχε σχολαστικά φοιτητές και καθηγητές. Το επιπλέον μέτρο της υποχρεωτικής στράτευσης των φοιτητών οι οποίοι προέβαιναν σε «αντιδικτατορικές» ενέργειες προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη δυσφορία.

Τον Φεβρουάριο του 1973 γίνονται οι πρώτες προσπάθειες οργάνωσης του φοιτητικού κινήματος στο Πολυτεχνείο Αθηνών με την αποχή των φοιτητών από τα μαθήματά τους. Το άσυλο παραβιάζεται από την αστυνομία, η διαδήλωση των φοιτητών διαλύεται και γίνονται συλλήψεις. Το περιστατικό αυτό οδηγεί στη μεγάλη συγκέντρωση σπουδαστών στο κτήριο της Νομικής Αθηνών. Υπολογίζεται ότι η διαδήλωση αριθμούσε 3000-4000 άτομα. Τα αιτήματα αφορούσαν την κατάργηση της υποχρεωτικής στράτευσης, την κατοχύρωση του ασύλου και των ακαδημαϊκών ελευθεριών. Η αστυνομία επενέβη πάλι ασκώντας βία και διαλύοντας το αγανακτισμένο πλήθος. Τα θεμέλια όμως του φοιτητικού κινήματος είχαν ήδη τεθεί και δεν υπήρχε τρόπος να τα κατεδαφίσουν.

Έτσι, στις 14 Νοεμβρίου του 1973 φοιτητικοί σύλλογοι συγκεντρώνονται στο Πολυτεχνείο και κάνουν αποχή από τα μαθήματά τους με αίτημα να διενεργηθούν τον επόμενο μήνα φοιτητικές εκλογές. Φοιτητές αλλά και πλήθος κόσμου άρχισε να συρρέει στο Πολυτεχνείο και το απόγευμα της ίδιας ημέρας αποφασίστηκε η κατάληψή του. Με τις πύλες του πια κλειστές και εκατοντάδες πολίτες έξω από το Πολυτεχνείο, η συγκέντρωση αυτή γίνεται η πιο μαζική κίνηση κατά της Δικτατορίας. 

Την επόμενη μέρα στήνεται ένας πρόχειρος ραδιοφωνικός σταθμός εντός του Πολυτεχνείου με εκφωνητές τη Μαρία Δαμανάκη και τον Δημήτρη Παπαχρήστο, για την περαιτέρω πληροφόρηση των πολιτών. Τα συνθήματα που μεταδίδονται από τον σταθμό και που γράφονται από ομάδες φοιτητών σε πανό, τοίχους και λεωφορεία είναι «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία», «Κάτω η Χούντα», «Εργάτες, αγρότες και φοιτητές» κ.ά. Οργανώνονται ομάδες περιφρούρησης του χώρου για να μην εισχωρήσουν προβοκάτορες. Το καθεστώς από την άλλη, θορυβημένο από τις διαστάσεις που παίρνει η συγκέντρωση, στέλνει ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις και ελεύθερους σκοπευτές που κρύβονται στις ταράτσες των γύρω κτηρίων. 

Στις 16 Νοεμβρίου γίνονται οι πρώτες συγκρούσεις του πλήθους με την αστυνομία, που έχουν ως αποτέλεσμα ένα μέρος του να διαλυθεί ενώ οι διαδηλωτές που παραμένουν στήνουν οδοφράγματα ανατρέποντας λεωφορεία και αντεπιτίθενται στην αστυνομία με οικοδομικά υλικά που βρίσκουν στις γύρω πολυκατοικίες. Παρά την απαγόρευση κυκλοφορίας που επιβάλλεται ο κόσμος συνεχίζει να συγκεντρώνεται γύρω από το Πολυτεχνείο με τα εργατικά σωματεία να συμμετέχουν ενεργά στον αγώνα των φοιτητών. Επεισόδια άρχισαν να γίνονται και σε πανεπιστημιακά ιδρύματα της υπόλοιπης χώρας. Ο Παπαδόπουλος, καταλαβαίνοντας ότι η αστυνομία είναι πια ανίκανη να ελέγξει την κατάσταση, διατάζει δυνάμεις του στρατού να επέμβουν και να μπουν στο Πολυτεχνείο. Το τανκ εισβάλλει τελικά στο Πολυτεχνείο τα χαράματα της 17ης Νοεμβρίου σκορπώντας τον πανικό. Μαζί του εισβάλλουν και οι αστυνομικές δυνάμεις που προβαίνουν σε εκατοντάδες συλλήψεις. 

Μέχρι σήμερα  ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών δεν έχει γίνει γνωστός με ακρίβεια. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτά τα γεγονότα μαζί με την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο οδήγησαν τον Ιούλιο του 1974 στην οριστική πτώση του καθεστώτος.

 

Εικόνες